वसंत पंचमी 2027: सरस्वती आणि वसंताचा पहिला दिवस
वसंत पंचमी ही माघ महिन्याच्या शुक्ल पक्षातली पाचवी तिथी. हा दिवस वसंत ऋतूच्या आगमनाचे स्वागत करतो. वसंत पंचमी विद्या, संगीत आणि वाणी यांची देवी सरस्वती हिच्यासाठी पाळली जाते, आणि अनेक मुले या दिवशी आपली पहिली अक्षरे गिरवतात.
पुढच्या वेळी कधी
प्रत्येक प्रदेशात वसंत पंचमी
वसंत पंचमी म्हणजे काय
वसंत म्हणजे वसंत ऋतू. उत्तर भारतातल्या शेतांमध्ये मोहरी पिवळ्या फुलांनी फुलू लागते, तेव्हा हा दिवस वसंताचे आगमन सांगतो. ज्ञान, कला आणि स्पष्ट वाणी यांची दात्री म्हणून या दिवशी घरोघरी सरस्वतीची पूजा केली जाते.
वर्षातल्या काही मोजक्या दिवसांप्रमाणे वसंत पंचमीही शुभारंभासाठी स्वतःच शुभ मानली जाते. म्हणून कुटुंबे मुलाच्या पहिल्या धड्यासाठी, म्हणजे विद्यारंभासाठी, किंवा एखाद्या नव्या अभ्यासक्रमाच्या सुरुवातीसाठी हा दिवस निवडतात.
उत्तर भारताच्या ग्रामीण भागात याच दिवशी वसंत ऋतूतल्या सणांचा हंगाम सुरू होतो. ब्रजमध्ये होळीसाठीचे लाकूड याच दिवशी पहिल्यांदा उभे केले जाते, म्हणजे फाल्गुन पौर्णिमेला येणाऱ्या होळीच्या चाळीस दिवस आधी.
कुटुंबे घरी वसंत पंचमी कशी साजरी करतात
या दिवशी घरातले सगळे पिवळे कपडे घालतात, कारण पिवळा हा वसंतातल्या फुलांचा रंग. घरात पिवळे पदार्थही केले जातात: केशरी भात, केशरी शिरा आणि बुंदी.
देवघरात सरस्वतीची मूर्ती किंवा चित्र ठेवले जाते. तिच्यासमोर पुस्तके, लेखण्या आणि वाद्ये ठेवली जातात, आणि पांढऱ्या आणि पिवळ्या फुलांनी तिची पूजा केली जाते. विद्यार्थी त्या दिवसभर आपली पुस्तके तिथेच, देवीसमोर ठेवतात.
घरातल्या लहान मुलाला आई किंवा वडिलांच्या मांडीवर बसवले जाते, आणि त्याचा हात धरून त्याच्याकडून पहिली अक्षरे लिहून घेतली जातात, बहुधा “ॐ” किंवा “श्री”, तांदळात किंवा पाटीवर.
कुटुंबे एकत्र बसून सरस्वती वंदना म्हणतात, अनेक जण एखाद्या वाद्याच्या रियाजाला सुरुवात करतात, आणि काही जण हंगामातल्या गव्हाच्या पहिल्या ओंब्या किंवा मोहरीची फुले अर्पण करतात.
भारताच्या निरनिराळ्या प्रदेशांत वसंत पंचमीत काय वेगळे असते
बंगाल, ओडिशा आणि आसाममध्ये हा दिवस सरस्वती पूजा म्हणून साजरा होतो. हा शाळा आणि महाविद्यालये यांचा मोठा सण असतो: मंडपांत देवीची पूजा होते, आणि दुसऱ्या दिवशी तिच्या मूर्तीचे विसर्जन होते.
पंजाबमध्ये आणि उत्तर भारतात हा दिवस आकाशात पतंग उडवून आणि पिवळे कपडे घालून साजरा केला जातो.
महाराष्ट्रात अनेक घरांत या दिवशी शांतपणे, साधेपणाने सरस्वतीपूजन होते, आणि शाळांमध्येही मुलांसाठी आपापले सरस्वतीपूजन केले जाते.
दर वर्षी वसंत पंचमीची तारीख कशी ठरते
वसंत पंचमी म्हणजे माघ महिन्याची शुक्ल पंचमी. ज्या दिवशी पूर्वाह्णकाळी, म्हणजे सरस्वतीपूजन होते त्या सकाळच्या वेळी, पंचमी तिथी असते, त्या दिवशी वसंत पंचमी साजरी होते.
वसंत पंचमीसाठी सरस्वती वंदना आणि सरस्वतीची आरती वाचा, आणि अनेकांच्या अभ्यासाच्या टेबलावर ठेवले जाणारे गायत्री यंत्र कार्ड पाहा.