मकर संक्रांत 2027: सूर्य उत्तरेकडे वळतो
मकर संक्रांत म्हणजे सूर्य मकर राशीत प्रवेश करतो तो दिवस. बहुतेक सण चंद्रानुसार येतात, पण संक्रांत सूर्यानुसार येते, म्हणून ती दर वर्षी जवळजवळ त्याच इंग्रजी तारखेला येते. महाराष्ट्रात हा तिळगुळाचा दिवस: “तिळगूळ घ्या, गोड गोड बोला”.
पुढच्या वेळी कधी
प्रत्येक प्रदेशात मकर संक्रांत
मकर संक्रांत म्हणजे काय
संक्रांत म्हणजे सूर्याचे एका राशीतून पुढच्या राशीत जाणे. वर्षभरात अशा बारा संक्रांती असतात, प्रत्येक राशीसाठी एक. मकर संक्रांतीपासून सूर्याचे उत्तरेकडचे भ्रमण, म्हणजे उत्तरायण, सुरू होते, आणि परंपरेनुसार वर्षाचा हा अर्धा भाग शुभ मानला जातो.
हिवाळी पीक हाती येण्याच्या वेळी येणारा हा शेतकऱ्यांचा सुगीचा सणही आहे. आणि हा दानाचा दिवसही आहे: या दिवशी तीळ, गूळ, धान्य आणि थंडीसाठी उबदार कपडे दान केले जातात, आणि ज्यांना शक्य असते ते नदीवर जाऊन पवित्र स्नान करतात.
कुटुंबे घरी मकर संक्रांत कशी साजरी करतात
महाराष्ट्रात कुटुंबे तिळगूळ बनवतात, म्हणजे तीळ आणि गूळ यांचे गोड पदार्थ. भेटणाऱ्या प्रत्येकाच्या हातावर तिळगूळ ठेवून ते म्हणतात, “तिळगूळ घ्या, गोड गोड बोला”: हा गोड घास घ्या, आणि गोड बोला. जुनी भांडणे तिळगुळासोबत संपावीत, असा त्यामागचा भाव असतो.
संक्रांतीच्या आदल्या दिवशी भोगी असते. त्या दिवशी घरोघरी हंगामातल्या भाज्यांचे जेवण केले जाते: तीळ लावलेली बाजरीची भाकरी, आणि अनेक भाज्या एकत्र करून केलेली भाजी.
संक्रांतीनंतरचे काही दिवस घरोघरी स्त्रिया हळदीकुंकू करतात. त्या इतर स्त्रियांना घरी बोलावतात, आणि त्यांना हळदीकुंकू लावून छोटीशी भेट, म्हणजे वाण, सुगड नावाच्या मातीच्या छोट्या मडक्यातून देतात.
नवविवाहित वधूची पहिली संक्रांत खास साजरी केली जाते: तिला हलव्याचे, म्हणजे साखरेत घोळवलेल्या तिळाचे, दागिने घातले जातात. बाळाच्या पहिल्या संक्रांतीला बोरन्हाण होते: लहान बाळावर बोरे आणि गोड पदार्थ यांचा वर्षाव केला जातो.
भारताच्या निरनिराळ्या प्रदेशांत संक्रांतीत काय वेगळे असते
गुजरातमध्ये या दिवसाला उत्तरायण म्हणतात. हा पतंगांचा दिवस असतो: सकाळपासून संध्याकाळपर्यंत घराघरांच्या गच्चीवरून पतंग उडवले जातात.
तमिळनाडूमध्ये हा सण पोंगल म्हणून अनेक दिवस साजरा होतो: त्यात दुधात तांदूळ उतू जाईपर्यंत शिजवले जातात. पंजाबमध्ये संक्रांतीची आदली संध्याकाळ लोहडीची असते, शेकोटी पेटवून साजरी होणारी.
आसाममध्ये हा सण माघ बिहू म्हणून मेजवान्यांनी साजरा होतो, आणि उत्तर भारतात हा खिचडीचा आणि गंगेत स्नान करण्याचा दिवस असतो.
दर वर्षी मकर संक्रांतीची तारीख कशी ठरते
मकर संक्रांत म्हणजे निरयन राशिचक्रात सूर्य मकर राशीत प्रवेश करतो तो दिवस. ही चांद्र तिथी नव्हे, तर सौर तारीख आहे. म्हणून ती दर वर्षी जवळजवळ त्याच इंग्रजी तारखेला येते, आणि सूर्याचा प्रवेश दिवसाच्या उशिरा झाला, तर संक्रांत एका दिवसाने पुढे सरकते.
संक्रांतीसाठी आमच्या संग्रहातली सूर्यदेवाची आरती आणि आदित्यहृदय स्तोत्र वाचा.