कनकधारा स्तोत्र

ध्यान १

वंदे वंदारु मंदारमिंदिरानंदकंदलम् ।
अमंदानंदसंदोह बंधुरं सिंधुराननम् ॥

मी त्या गजमुखाला वंदन करतो, जो वंदन करणाऱ्यांचा मंदार आहे, इंदिरेच्या आनंदाचा अंकुर आहे, आणि महाआनंदाच्या समूहाचा बंधू आहे.

श्लोक १

अंगं हरेः पुलकभूषणमाश्रयंती
भृंगांगनेव मुकुलाभरणं तमालम् ।
अंगीकृताखिलविभूतिरपांगलीला
मांगल्यदास्तु मम मंगलदेवतायाः ॥ १ ॥

जसा भुंगा कळ्यांच्या तमालावर बसतो, तशी मंगल देवीची दृष्टी हरीच्या रोमांचित अंगावर स्थिरावते. सर्व विभूती असलेली ती कटाक्षलीला माझे मंगल करो.

श्लोक २

मुग्धा मुहुर्विदधती वदने मुरारेः
प्रेमत्रपाप्रणिहितानि गतागतानि ।
माला दृशोर्मधुकरीव महोत्पले या
सा मे श्रियं दिशतु सागरसंभवायाः ॥ २ ॥

जशी भ्रमरी मोठ्या कमळावर, तशी प्रेम आणि लज्जेने भरलेली दृष्टी मुरारीच्या मुखावर वारंवार जाते आणि परतते. सागरकन्येची ती दृष्टिमाला मला श्री देवो.

श्लोक ३

आमीलिताक्षमधिगम्य मुदा मुकुंदम्-
आनंदकंदमनिमेषमनंगतंत्रम् ।
आकेकरस्थितकनीनिकपक्ष्मनेत्रं
भूत्यै भवेन्मम भुजंगशयांगनायाः ॥ ३ ॥

त्या आनंदाने अर्धमिटल्या डोळ्यांनी मुकुंदाला एकटक पाहतात, जो आनंदाचे मूळ आणि प्रेमाचा तंत्र आहे. शेषशायीच्या प्रियेची ती तिरकी दृष्टी माझ्या कल्याणासाठी होवो.

श्लोक ४

बाह्वंतरे मधुजितः श्रितकौस्तुभे या
हारावलीव हरिनीलमयी विभाति ।
कामप्रदा भगवतोऽपि कटाक्षमाला
कल्याणमावहतु मे कमलालयायाः ॥ ४ ॥

मधुशत्रूच्या वक्षावर, जिथे कौस्तुभ आहे, तिची दृष्टी नीलमण्यांच्या हारासारखी चमकते. ती भगवंताचीही कामना पूर्ण करते: कमळात राहणारीची ती दृष्टिमाला माझे कल्याण करो.

श्लोक ५

कालांबुदालिललितोरसि कैटभारेः
धाराधरे स्फुरति या तटिदंगनेव ।
मातुस्समस्तजगतां महनीयमूर्तिः
भद्राणि मे दिशतु भार्गवनंदनायाः ॥ ५ ॥

जशी मेघावर वीज, तशी ती कैटभशत्रूच्या मेघासारख्या वक्षावर चमकते: सर्व लोकांची माता, पूज्य रूप. भृगुकन्या मला कल्याण देवो.

श्लोक ६

प्राप्तं पदं प्रथमतः खलु यत्प्रभावात्
मांगल्यभाजि मधुमाथिनि मन्मथेन ।
मय्यापतेत्तदिह मंथरमीक्षणार्धं
मंदालसं च मकरालयकन्यकायाः ॥ ६ ॥

ज्या दृष्टीच्या प्रभावाने मन्मथाला पूर्वी मंगलमय मधुशत्रूत स्थान मिळाले, सागरकन्येची ती मंद आणि आळसावलेली अर्धदृष्टी इथे माझ्यावर पडो.

श्लोक ७

विश्वामरेंद्रपदविभ्रमदानदक्षं
आनंदहेतुरधिकं मुरविद्विषोऽपि ।
ईषन्निषीदतु मयि क्षणमीक्षणार्धं
इंदीवरोदरसहोदरमिंदिरायाः ॥ ७ ॥

जी सर्व देवराजांचे पद देण्यास समर्थ आहे, आणि मुराशत्रूलाही अधिक आनंद देते, इंदिरेची ती नीलकमलासारखी अर्धदृष्टी क्षणभर माझ्यावर स्थिरावो.

श्लोक ८

इष्टा विशिष्टमतयोऽपि यया दयार्द्र
दृष्ट्या त्रिविष्टपपदं सुलभं लभंते ।
दृष्टिः प्रहृष्टकमलोदरदीप्तिरिष्टां
पुष्टिं कृषीष्ट मम पुष्करविष्टरायाः ॥ ८ ॥

जिच्या दयाळू दृष्टीने विशिष्ट बुद्धीचेही स्वर्ग सहज मिळवतात. कमळावर बसलेल्या त्या देवीची उमललेल्या कमळासारखी उज्ज्वल दृष्टी माझी इच्छित समृद्धी करो.

श्लोक ९

दद्याद्दयानुपवनो द्रविणांबुधारा-
मस्मिन्नकिंचन विहंगशिशौ विषण्णे ।
दुष्कर्मघर्ममपनीय चिराय दूरं
नारायणप्रणयिनीनयनांबुवाहः ॥ ९ ॥

दयेच्या वाऱ्याने चालणारा नारायणप्रियेचा नयनरूपी मेघ, दुष्कर्मांची उष्णता दूर करून, माझ्या या गरीब आणि दुःखी पक्षिशावकावर धनाची धारा बरसवो.

श्लोक १०

गीर्देवतेति गरुडध्वजसुंदरीति
शाकंभरीति शशिशेखरवल्लभेति ।
सृष्टिस्थितिप्रलयकेलिषु संस्थितायै
तस्यै नमस्त्रिभुवनैकगुरोस्तरुण्यै ॥ १० ॥

वाणीची देवी, गरुडध्वजाची सुंदरी, शाकंभरी, चंद्रशेखराची प्रिया म्हणून: निर्मिती, पालन आणि प्रलयाच्या लीलेत स्थित, त्रिभुवनाच्या एका गुरूच्या तरुण पत्नीला नमस्कार.

श्लोक ११

श्रुत्यै नमोऽस्तु शुभकर्मफलप्रसूत्यै
रत्यै नमोऽस्तु रमणीयगुणार्णवायै ।
शक्त्यै नमोऽस्तु शतपत्रनिकेतनायै
पुष्ट्यै नमोऽस्तु पुरुषोत्तमवल्लभायै ॥ ११ ॥

शुभ कर्मांचे फळ देणाऱ्या श्रुतीला नमस्कार; सुंदर गुणांचा सागर रतीला नमस्कार; कमळात राहणाऱ्या शक्तीला नमस्कार; पुरुषोत्तमाच्या प्रिया पुष्टीला नमस्कार.

श्लोक १२

नमोऽस्तु नालीकनिभाननायै
नमोऽस्तु दुग्धोदधिजन्मभूम्यै ।
नमोऽस्तु सोमामृतसोदरायै
नमोऽस्तु नारायणवल्लभायै ॥ १२ ॥

कमळासारख्या मुखाच्या देवीला नमस्कार; क्षीरसागरातून जन्मलेलीला नमस्कार; सोम आणि अमृताच्या बहिणीला नमस्कार; नारायणाच्या प्रियेला नमस्कार.

श्लोक १३

नमोऽस्तु हेमांबुजपीठिकायै
नमोऽस्तु भूमंडलनायिकायै ।
नमोऽस्तु देवादिदयापरायै
नमोऽस्तु शार्ङ्गायुधवल्लभायै ॥ १३ ॥

सोन्याच्या कमळाच्या आसनाच्या देवीला नमस्कार; भूमंडलाच्या स्वामिनीला नमस्कार; देव आदींवर दया करणारीला नमस्कार; शार्ङ्ग धनुष्यधाऱ्याच्या प्रियेला नमस्कार.

श्लोक १४

नमोऽस्तु देव्यै भृगुनंदनायै
नमोऽस्तु विष्णोरुरसिस्थितायै ।
नमोऽस्तु लक्ष्म्यै कमलालयायै
नमोऽस्तु दामोदरवल्लभायै ॥ १४ ॥

भृगुकन्या देवीला नमस्कार; विष्णूच्या वक्षावर राहणारीला नमस्कार; कमळात राहणाऱ्या लक्ष्मीला नमस्कार; दामोदराच्या प्रियेला नमस्कार.

श्लोक १५

नमोऽस्तु कांत्यै कमलेक्षणायै
नमोऽस्तु भूत्यै भुवनप्रसूत्यै ।
नमोऽस्तु देवादिभिरर्चितायै
नमोऽस्तु नंदात्मजवल्लभायै ॥ १५ ॥

कमळनयना कांतीला नमस्कार; लोकांची जननी भूतीला नमस्कार; देव आदींनी पूजिलेलीला नमस्कार; नंदपुत्राच्या प्रियेला नमस्कार.

श्लोक १६

संपत्कराणि सकलेंद्रियनंदनानि
साम्राज्यदानविभवानि सरोरुहाक्षि ।
त्वद्वंदनानि दुरितोद्धरणोद्यतानि
मामेव मातरनिशं कलयंतु मान्ये ॥ १६ ॥

हे कमळनयना माते, तुला केलेली वंदने समृद्धी देतात, सर्व इंद्रियांना आनंद देतात, साम्राज्याचे वैभव देतात आणि पापातून उद्धरण्यास तत्पर असतात: हे मान्ये, ती सदा माझ्यासोबत राहोत, ही श्लोकाची प्रार्थना आहे.

श्लोक १७

यत्कटाक्षसमुपासनाविधिः
सेवकस्य सकलार्थसंपदः ।
संतनोति वचनांगमानसैः
त्वां मुरारिहृदयेश्वरीं भजे ॥ १७ ॥

या श्लोकानुसार तुझ्या कटाक्षाची उपासना सेवकाला सर्व प्रयोजन आणि संपदा देते. वाणी, शरीर आणि मनाने मी तुला भजतो, हे मुरारीच्या हृदयाची स्वामिनी.

श्लोक १८

सरसिजनिलये सरोजहस्ते
धवलतमांशुकगंधमाल्यशोभे ।
भगवति हरिवल्लभे मनोज्ञे
त्रिभुवनभूतिकरि प्रसीद मह्यम् ॥ १८ ॥

कमळात राहणारी, हातात कमळ घेतलेली, अतिशय शुभ्र वस्त्र, चंदन आणि माळांनी शोभणारी: हे भगवती, हरिप्रिये, मनाला आवडणारी, त्रिभुवनाला समृद्ध करणारी, माझ्यावर प्रसन्न हो.

श्लोक १९

दिग्घस्तिभिः कनककुंभमुखावसृष्ट
स्वर्वाहिनीविमलचारुजलप्लुतांगीम् ।
प्रातर्नमामि जगतां जननीमशेष
लोकाधिनाथगृहिणीममृताब्धिपुत्रीम् ॥ १९ ॥

पहाटे मी जगन्मातेला वंदन करतो, सर्व लोकांच्या स्वामीची पत्नी, अमृतसागराची कन्या, जिचे अंग दिग्गजांनी सोन्याच्या कलशांतून ओतलेल्या आकाशगंगेच्या निर्मळ जलाने भिजले आहे.

श्लोक २०

कमले कमलाक्षवल्लभे त्वं
करुणापूरतरंगितैरपांगैः ।
अवलोकय मामकिंचनानां
प्रथमं पात्रमकृत्रिमं दयायाः ॥ २० ॥

हे कमले, कमळनयनाच्या प्रिये, करुणेच्या पुराने उचंबळणाऱ्या कटाक्षांनी माझ्याकडे पहा: ज्यांच्याकडे काही नाही त्यांच्यात मी तुझ्या दयेचे पहिले खरे पात्र आहे.

श्लोक २१

स्तुवंति ये स्तुतिभिरमूभिरन्वहं
त्रयीमयीं त्रिभुवनमातरं रमाम् ।
गुणाधिका गुरुतरभाग्यभागिनो
भवंति ते भुवि बुधभाविताशयाः ॥ २१ ॥

या श्लोकानुसार जे या स्तुतींनी रोज रमेची, तीन वेदांची, त्रिभुवनमातेची स्तुती करतात, ते गुणांत मोठे आणि मोठ्या भाग्याचे होतात, आणि पृथ्वीवर ज्ञानी त्यांच्या मनाला मान देतात.

समारोपाचा श्लोक १

सुवर्णधारास्तोत्रं यच्छंकराचार्य निर्मितम् ।
त्रिसंध्यं यः पठेन्नित्यं स कुबेरसमो भवेत् ॥

या श्लोकानुसार जो शंकराचार्यांनी रचलेली सुवर्णधारेची ही स्तुती रोज तिन्ही संध्येला वाचतो, तो कुबेरासारखा होतो.