आरती

आरती कुंजबिहारी की: कृष्णाची आरती

आरती कुंजबिहारी की ही कृष्णाची पारंपरिक आरती आहे, ब्रज प्रभाव असलेल्या हिंदीत, आणि तिचा रचयिता ज्ञात नाही. या पानावर संपूर्ण पाठ आहे: ध्रुवपद आणि चार कडवी, प्रत्येकाच्या अर्थासह.

भाषा
ब्रज प्रभाव असलेली हिंदी
रचयिता किंवा स्रोत
पारंपरिक; रचयिता ज्ञात नाही
लांबी
ध्रुवपद आणि चार कडवी

या पाठाविषयी

या नावाचा अर्थ आहे वृंदावनाच्या कुंजांत विहार करणारा. जन्माष्टमीच्या रात्री कृष्णजन्माच्या मुहूर्तानंतर आणि अनेक घरांत सकाळ-संध्याकाळच्या पूजेत ती म्हणतात. तिची चित्रे ब्रजातील आहेत: वैजयंती माळ, मुरली, शेजारी राधा, यमुनेची चमकती वाळू आणि तिन्हीसांजेच्या गाई.

तिसरे कडवे गंगेकडे वळते, जी परंपरेत विष्णूच्या चरणातून उगम पावली असे मानतात. प्रत्येक कडव्यानंतर ध्रुवपद पुन्हा म्हणतात.

पाठ

ध्रुवपद, प्रत्येक कडव्यानंतर पुन्हा म्हणतात

आरती कुंजबिहारी की, श्री गिरिधर कृष्ण मुरारी की॥

कुंजविहारीची आरती, श्री गिरिधर, कृष्ण, मुरारीची आरती.

कडवे १

गले में बैजंती माला, बजावे मुरली मधुर बाला।
श्रवण में कुण्डल झलकाला, नंद के आनंद नंदलाला।
गगन सम अंग कांति काली, राधिका चमक रही आली।
लतन में ठाढ़े बनमाली,
भ्रमर सी अलक, कस्तूरी तिलक, चंद्र सी झलक,
ललित छवि श्यामा प्यारी की॥

गळ्यात वैजयंती माळ आहे आणि बाळकृष्ण मधुर मुरली वाजवतो. कानांत कुंडले झळकतात; तो नंदाचा आनंद, नंदाचा लाल आहे. आकाशासारखी सावळी काया आहे आणि सखे, शेजारी राधिका चमकते आहे. वेलींमध्ये वनमाळी उभा आहे, भुंग्यांसारखे केस, कस्तुरीचा टिळा, चंद्रासारखी झळाळी: प्रिय श्यामेची छबी मनोहर आहे.

कडवे २

कनकमय मोर मुकुट बिलसे, देवता दरसन को तरसे।
गगन सों सुमन रासि बरसे,
बजे मुरचंग, मधुर मिरदंग, ग्वालिन संग,
अतुल रति गोप कुमारी की॥

सोन्याचा मोरमुकुट शोभतो आणि देव दर्शनासाठी तरसतात. आकाशातून फुलांचा वर्षाव होतो. मुरचंग आणि मधुर मृदंग वाजतात, गवळणी सोबत आहेत, आणि गोपकुमारींचे प्रेम अतुल आहे.

कडवे ३

जहां ते प्रकट भई गंगा, सकल मन हारिणि श्री गंगा।
स्मरन ते होत मोह भंगा,
बसी शिव सीस, जटा के बीच, हरे अघ कीच,
चरन छवि श्रीबनवारी की॥

जिथून गंगा प्रकटली, सर्वांची मने हरणारी श्री गंगा. या कडव्यानुसार तिच्या स्मरणाने मोह नष्ट होतो, आणि ती शिवाच्या मस्तकावर जटांमध्ये राहून पापाचा चिखल हरते. ही छबी श्री बनवारीच्या चरणांची आहे.

कडवे ४

चमकती उज्ज्वल तट रेनू, बज रही वृंदावन बेनू।
चहुं दिसि गोपि ग्वाल धेनू,
हंसत मृदु मंद, चांदनी चंद, कटत भव फंद,
टेर सुन दीन दुखारी की॥

तटावरची उजळ वाळू चमकते आणि वृंदावनात बासरी वाजते. चहूकडे गोपी, गोपाळ आणि गाई आहेत. तो मंद हसतो आणि चांदणे पसरले आहे; या कडव्यानुसार भवबंध तुटतो. तो दीनदुःखी जनांची हाक ऐकतो.

जिथे पाठभेद आढळतात

कडवे ३ मधील एका शब्दसमूहाबाबत अर्ध्या प्रतींत "सकल मन हारिणि" (सर्वांची मने हरणारी) असा पाठ आढळतो, तर अर्ध्या प्रतींत "कलुष कलि हारिणि" (कलियुगाचा कलंक हरणारी). इथे पहिला पाठ ठेवला आहे.

ॲपमध्ये जे पानावर होऊ शकत नाही ते मिळते: जपाची मोजणी, संकल्प आणि रोजचा क्रम. ॲपमध्ये तुमची साधना उघडा