- भाषा
- हिंदी
- रचयिता किंवा स्रोत
- श्रद्धाराम फिल्लौरी यांनी रचलेली, सुमारे १८७०
- लांबी
- ध्रुवपद आणि आठ कडवी
या पाठाविषयी
पंजाबमधील विद्वान आणि लेखक श्रद्धाराम फिल्लौरी यांनी सुमारे १८७० मध्ये ही आरती लिहिली. ती इतकी पसरली की आज उत्तर भारतातील अनेक घरांत जवळपास प्रत्येक पूजा हिनेच संपते, पूजा कोणत्याही देवतेची असो. तिच्या थेट संबोधनामुळे तिला हे स्थान मिळाले: तूच माता-पिता, तूच स्वामी, माझे सर्व तुझेच.
प्रत्येक कडव्यानंतर ध्रुवपद पुन्हा म्हणतात. महाराष्ट्राची विठ्ठलाची आरती, युगे अठ्ठावीस, हे वेगळे गीत आहे.
पाठ
ध्रुवपद, प्रत्येक कडव्यानंतर पुन्हा म्हणतात
ॐ जय जगदीश हरे, स्वामी जय जगदीश हरे।
भक्त जनों के संकट, दास जनों के संकट,
क्षण में दूर करे॥
ॐ, जगाचा स्वामी श्री हरी, तुझा जयजयकार असो; हे स्वामी, तुझा जयजयकार असो. तू भक्तांचे आणि दासांचे संकट क्षणात दूर करतोस.
कडवे १
जो ध्यावे फल पावे, दुःख बिनसे मन का,
स्वामी दुःख बिनसे मन का।
सुख सम्पत्ति घर आवे, कष्ट मिटे तन का॥
या कडव्यानुसार जो ध्यान करतो त्याला फळ मिळते: मनाचे दुःख मिटते, घरात सुख-संपत्ती येते आणि शरीराचे कष्ट संपतात.
कडवे २
मात-पिता तुम मेरे, शरण गहूं मैं किसकी,
स्वामी शरण गहूं मैं किसकी।
तुम बिन और न दूजा, आस करूं मैं जिसकी॥
तू माझे माता-पिता आहेस; मी कोणाला शरण जाऊ? तुझ्याविना दुसरा कोणी नाही, ज्याची मी आशा धरू.
कडवे ३
तुम पूरण परमात्मा, तुम अंतर्यामी,
स्वामी तुम अंतर्यामी।
पारब्रह्म परमेश्वर, तुम सब के स्वामी॥
तू पूर्ण परमात्मा आणि अंतर्यामी आहेस. तू परब्रह्म, परमेश्वर आणि सर्वांचा स्वामी आहेस.
कडवे ४
तुम करुणा के सागर, तुम पालनकर्ता,
स्वामी तुम पालनकर्ता।
मैं मूरख खल कामी, मैं सेवक तुम स्वामी,
कृपा करो भर्ता॥
तू करुणेचा सागर आणि पालनकर्ता आहेस. मी मूर्ख, दुष्ट आणि कामी आहे; मी सेवक आणि तू स्वामी. हे भर्ता, कृपा कर.
कडवे ५
तुम हो एक अगोचर, सबके प्राणपति,
स्वामी सबके प्राणपति।
किस विधि मिलूं दयामय, तुमको मैं कुमति॥
तू एक आणि अगोचर आहेस, सर्वांच्या प्राणांचा स्वामी. हे दयाळा, मी कुमती तुला कशा रीतीने भेटू?
कडवे ६
दीनबंधु दुखहर्ता, ठाकुर तुम मेरे,
स्वामी रक्षक तुम मेरे।
अपने हाथ उठाओ, अपने शरण लगाओ,
द्वार पड़ा तेरे॥
दीनांचा बंधू, दुःख हरणारा, तू माझा ठाकूर आणि रक्षक आहेस. तुझा हात उचल, मला शरण घे; मी तुझ्या दारात पडलो आहे.
कडवे ७
विषय-विकार मिटाओ, पाप हरो देवा,
स्वामी पाप हरो देवा।
श्रद्धा-भक्ति बढ़ाओ, संतन की सेवा॥
विषयांचे विकार मिटव, हे देवा, पाप हर. श्रद्धा आणि भक्ती वाढव, आणि संतांची सेवाही.
कडवे ८
तन मन धन सब कुछ है तेरा,
स्वामी सब कुछ है तेरा।
तेरा तुझको अर्पण, क्या लागे मेरा॥
तन, मन आणि धन सर्व तुझेच आहे. तुझेच तुला अर्पण: त्यात माझे काय जाते?
जिथे पाठभेद आढळतात
प्रतींमध्ये काही शब्द वेगळे आहेत. एका ओळीत कुठे "खल कामी" (दुष्ट आणि वासनांनी भरलेला) तर कुठे "फल कामी" (फळाची अपेक्षा ठेवणारा) आहे. इथे पहिले रूप ठेवले आहे.
संबंधित पाठ
ॲपमध्ये जे पानावर होऊ शकत नाही ते मिळते: जपाची मोजणी, संकल्प आणि रोजचा क्रम. ॲपमध्ये तुमची साधना उघडा