- भाषा
- हिंदी
- रचयिता किंवा स्रोत
- पारंपरिक; रचयिता ज्ञात नाही
- लांबी
- ध्रुवपद आणि चार कडवी
या पाठाविषयी
उत्तर भारतात रामायण किंवा सुंदरकांडाच्या पाठानंतर, संध्याकाळच्या पूजेत आणि रामनवमीच्या दुपारी रामजन्माच्या वेळी ही आरती म्हणतात. तिच्यात रामाची दोन रूपांत स्तुती आहे: दशरथ आणि कौसल्येचा पुत्र म्हणून, आणि सर्व रूपांच्या पलीकडचा, चराचर जगाचा आधार म्हणून.
रघुवर म्हणजे रघुवंशातील श्रेष्ठ. प्रत्येक कडव्यानंतर ध्रुवपद पुन्हा म्हणतात. उत्तर भारतात रामाच्या इतरही आरत्या आणि स्तुती आहेत, त्यात तुलसीदासांची श्री रामचंद्र कृपालु ही आहे.
पाठ
ध्रुवपद, प्रत्येक कडव्यानंतर पुन्हा म्हणतात
आरती कीजै श्री रघुवर जी की,
सत् चित् आनंद शिव सुंदर की॥
श्री रघुवराची आरती करा, जो सत्, चित् आणि आनंद आहे, शिव आणि सुंदर आहे.
कडवे १
दशरथ तनय कौशल्या नन्दन,
सुर मुनि रक्षक दैत्य निकन्दन।
अनुगत भक्त, भक्त उर चन्दन,
मर्यादा पुरुषोत्तम वर की॥
दशरथाचा पुत्र, कौसल्येचा नंदन, देव आणि मुनींचा रक्षक, दैत्यांचा संहारक, अनुयायी भक्तांच्या हृदयाचे चंदन: त्या मर्यादा पुरुषोत्तमाची आरती.
कडवे २
निर्गुण सगुण अनूप रूप निधि,
सकल लोक वंदित विभिन्न विधि।
हरण शोक-भय दायक नव निधि,
माया रहित दिव्य नर वर की॥
निर्गुण आणि सगुण, अनुपम रूपाचा निधी, सर्व लोकांत अनेक प्रकारे वंदित, शोक आणि भय हरणारा, नऊ निधींचा दाता: मायेविरहित त्या दिव्य नराची आरती.
कडवे ३
जानकी पति सुर अधिपति जगपति,
अखिल लोक पालक त्रिलोक गति।
विश्व वंद्य अवन्ह अमित गति,
एक मात्र गति सचराचर की॥
जानकीचा पती, देवांचा अधिपती, जगाचा स्वामी, सर्व लोकांचा पालक, त्रिलोकांची गती, विश्ववंद्य, रक्षण करणारा, अपार गतीचा: चराचराचा एकमेव आधार असलेल्याची आरती.
कडवे ४
शरणागत वत्सल व्रतधारी,
भक्त कल्प तरुवर असुरारी।
नाम लेत जग पावनकारी,
वानर सखा दीन दुख हर की॥
शरणागतांवर माया करणारा, व्रतधारी, भक्तांचा कल्पतरू, असुरांचा शत्रू. ज्याचे नाव घेतल्याने जग पावन होते: वानरांचा सखा, दीनांचे दुःख हरणाऱ्याची आरती.
जिथे पाठभेद आढळतात
कडवे ३ मधील एक शब्द निश्चित नाही: "अमित गति" आधी प्रतींत "अवन्ह" किंवा "अवन" आढळतो, आणि हा शब्द अस्पष्ट आहे. इथे अर्थ संदर्भानुसार आहे, आणि दुरुस्तीचे स्वागत आहे.
संबंधित पाठ
ॲपमध्ये जे पानावर होऊ शकत नाही ते मिळते: जपाची मोजणी, संकल्प आणि रोजचा क्रम. ॲपमध्ये तुमची साधना उघडा