आरती

ॐ जय शिव ओंकारा: शिवाची आरती

ॐ जय शिव ओंकारा ही शिवाची हिंदी आरती आहे, आणि तिच्या शेवटच्या कडव्यात शिवानंद स्वामींचे नाव येते. या पानावर संपूर्ण पाठ आहे: ध्रुवपद आणि अकरा कडवी, प्रत्येकाच्या अर्थासह.

भाषा
हिंदी
रचयिता किंवा स्रोत
शेवटच्या कडव्यात शिवानंद स्वामींचे नाव
लांबी
ध्रुवपद आणि अकरा कडवी

या पाठाविषयी

उत्तर भारतात सोमवारी, प्रदोषाला, संपूर्ण श्रावणात आणि महाशिवरात्रीला ही शिवाची आरती म्हणतात. तिचा भाव असा की ब्रह्मा, विष्णू आणि सदाशिव एकच आहेत, ॐ मध्ये जोडलेले; म्हणूनच एक, चार आणि पाच मुखे, हंस, गरुड आणि नंदी, आणि तीन रंगांची वस्त्रे.

तिची लांबी छपाईनुसार बदलते. महाराष्ट्रात शिवाची मराठी आरती, लवथवती विक्राळा, अधिक म्हटली जाते. प्रत्येक कडव्यानंतर ध्रुवपद पुन्हा म्हणतात.

पाठ

ध्रुवपद, प्रत्येक कडव्यानंतर पुन्हा म्हणतात

ॐ जय शिव ओंकारा, स्वामी जय शिव ओंकारा।
ब्रह्मा विष्णु सदाशिव, अर्द्धांगी धारा॥

ॐ जय शिव ओंकारा, स्वामी जय शिव ओंकारा. ब्रह्मा, विष्णू आणि सदाशिव, आणि तुझ्या अर्ध्या अंगात शक्ती.

कडवे १

एकानन चतुरानन, पंचानन राजे।
हंसासन गरुड़ासन, वृषवाहन साजे॥

एक मुख, चार मुखे आणि पाच मुखे शोभतात. हंस, गरुड आणि वृषभावर बसून तू सजतोस.

कडवे २

दो भुज चार चतुर्भुज, दसभुज अति सोहे।
त्रिगुण रूप निरखते, त्रिभुवन जन मोहे॥

दोन, चार आणि दहा हात अतिशय सुंदर आहेत. त्रिगुण रूप पाहून त्रिभुवनातील जन मोहित होतात.

कडवे ३

अक्षमाला वनमाला, मुण्डमाला धारी।
चंदन मृगमद सोहे, भाले शशिधारी॥

तू अक्षमाला, वनमाला आणि मुंडमाला धारण करतोस. चंदन आणि कस्तुरी शोभतात आणि मस्तकावर चंद्र आहे.

कडवे ४

श्वेताम्बर पीताम्बर, बाघम्बर अंगे।
सनकादिक गरुड़ादिक, भूतादिक संगे॥

पांढरे वस्त्र, पिवळे वस्त्र आणि व्याघ्रांबर अंगावर आहे. सनक आदी, गरुड आदी आणि भूत आदी सोबत आहेत.

कडवे ५

कर के मध्य कमण्डलु, चक्र त्रिशूलधारी।
सुखकारी दुखहारी, जगपालन कारी॥

हातांत कमंडलू, चक्र आणि त्रिशूळ आहेत. तू सुख देणारा, दुःख हरणारा आणि जगाचा पालक आहेस.

कडवे ६

ब्रह्मा विष्णु सदाशिव, जानत अविवेका।
प्रणवाक्षर में शोभित, ये तीनों एका॥

अविवेकी लोक ब्रह्मा, विष्णू आणि सदाशिव वेगळे मानतात. प्रणवाक्षरात शोभणारे हे तिघे एकच आहेत.

कडवे ७

लक्ष्मी व सावित्री, पार्वती संगा।
पार्वती अर्द्धांगी, शिवलहरी गंगा॥

लक्ष्मी, सावित्री आणि पार्वती सोबत आहेत. पार्वती अर्धांगी आहे आणि गंगा शिवाची लहर आहे.

कडवे ८

पर्वत सोहें पार्वती, शंकर कैलासा।
भांग धतूरे का भोजन, भस्मी में वासा॥

पार्वती पर्वतावर शोभते आणि शंकर कैलासावर. भांग आणि धोतरा भोजन आहे आणि भस्मात निवास आहे.

कडवे ९

जटा में गंग बहत है, गल मुण्डन माला।
शेष नाग लिपटावत, ओढ़त मृगछाला॥

जटांमध्ये गंगा वाहते आणि गळ्यात मुंडांची माळ आहे. शेषनाग गुंडाळला आहे आणि तू मृगाजिन पांघरतोस.

कडवे १०

काशी में विराजे विश्वनाथ, नंदी ब्रह्मचारी।
नित उठ दर्शन पावत, महिमा अति भारी॥

काशीत विश्वनाथ विराजतो, सोबत नंदी ब्रह्मचारी. लोक रोज उठून दर्शन घेतात, त्याचा महिमा फार मोठा आहे.

कडवे ११

त्रिगुणस्वामी जी की आरती, जो कोई नर गावे।
कहत शिवानंद स्वामी, मनवांछित फल पावे॥

या कडव्यानुसार जो कोणी त्रिगुण स्वामीची आरती गातो त्याला इच्छित फळ मिळते: असे शिवानंद स्वामी म्हणतात.

जिथे पाठभेद आढळतात

प्रतींमध्ये लांबी आणि शेवटचे शब्द बदलतात: कुठे इच्छित फळ, तर कुठे सुख आणि संपत्ती. बऱ्याच घरांत म्हटले जाते तसे दीर्घ रूप इथे ठेवले आहे.

ॲपमध्ये जे पानावर होऊ शकत नाही ते मिळते: जपाची मोजणी, संकल्प आणि रोजचा क्रम. ॲपमध्ये तुमची साधना उघडा